Het Fonds voor Cultuurparticipatie gaat in de periode 2026-2028 werken aan de pilot Participatief en trust-based financieren. Met deze pilot verkent het Fonds, samen met vier organisaties, hoe financiering kan bijdragen aan een cultuursector die toegankelijker is en beter aansluit bij gemeenschappen die tot nu toe onvoldoende worden bereikt.
Deelnemers
De volgende vier organisaties nemen deel aan de pilot:
- Wooko Makandie: zet zich in voor verbinding en verrijking van de Marrongemeenschap via onderwijs, training en culturele initiatieven.
- Concrete Blossom: advies- en ontwerpbureau met een focus op postkoloniaal erfgoed in een diverse stedelijke context.
- Verdedig Noord: zet zich in voor thema’s als wonen, geletterdheid, scholen, kunstinstellingen en toegang tot cultuur.
- Stichting Rancho: richt zich op cultuur, immaterieel erfgoed, empowerment en sociale ontwikkeling binnen de Arubaanse context.
De organisaties zijn duurzaam geworteld in (erfgoed)gemeenschappen die het Fonds momenteel onvoldoende bereikt. Zij ontvangen ieder €100.000 per jaar en krijgen ruimte om te werken vanuit participatieve besluitvorming en een trust-based aanpak.
Vertrouwen en gelijkwaardigheid
De organisaties zijn duurzaam geworteld in de gemeenschappen waarmee zij werken. In hun dagelijkse praktijk staan collectieve kennis, gedeeld eigenaarschap en informele structuren vaak centraal - waarden die niet altijd goed passen bij de (complexe of formele) kaders van traditionele overheidsfinancieringen.
"Cultuur floreert bij relaties en langdurige betrokkenheid. En het bouwen van gemeenschappen is de kern van ons werk. Die kennis en ervaring brengen wij in deze pilot naar het Fonds, dat veel van onze expertise kan leren."
Massih Hutak, oprichter en directeur van Verdedig Noord, Amsterdam
Door deelnemers meer autonomie te geven en uit te gaan van vertrouwen en gelijkwaardigheid, wil het Fonds samen met hen onderzoeken hoe financiering beter kan aansluiten bij de praktijk en waarden van deze gemeenschappen.
"In het Carabisch deel van het Koninkrijk zijn we terughoudend om aanvragen in te dienen bij het Fonds, omdat we de verbinding missen. Deze manier van financieren geeft een gedeelde verantwoordelijkheid en sluit beter aan bij hoe wij willen werken op de eilanden. We doen mee aan de pilot om verandering te brengen en financiering daadwerkelijk laagdrempeliger te maken."
Clifford Rosa, oprichter en directeur Stichting Rancho, Aruba
Doel van de pilot
Het Fonds voor Cultuurparticipatie streeft naar een cultuursector die voor iedereen toegankelijk is. Met deze pilot verkent het Fonds hoe participatief en trust-based financieren kan bijdragen aan een meer inclusieve financieringspraktijk. Daarbij ligt de nadruk op duurzame impact en het versterken van immaterieel erfgoedgemeenschappen op een manier die past bij hun eigen context.
"Als Fonds werken we aan het zo toegankelijk mogelijk maken van cultuurbeoefening. Overal, voor iedereen, in alle gemeenschappen. Met deze pilot onderzoeken we, in lijn met onze missie, hoe we het aanvraagproces kunnen verbeteren."
Gabbi Mesters, directeur-bestuurder Fonds voor Cultuurparticipatie
Zorgvuldig proces
Na dataonderzoek en gesprekken met adviseurs, een externe onderzoeker en een procesbegeleider kwam het Fonds tot een selectie van potentiële deelnemers. Het projectteam ging met deze partijen in gesprek vanuit de kernwaarden vertrouwen, gelijkwaardigheid en transparantie (die centraal staan in de pilot). We hebben gezamenlijk verkend of we dit traject met elkaar wilden aangaan en zijn zo tot een zorgvuldige, gedeelde afweging gekomen.
Vervolg
De pilot loopt tot en met 2028. De ervaringen en inzichten uit de samenwerking met de deelnemers leren ons hoe alternatieve financieringsvormen structureel kunnen bijdragen aan een inclusiever cultuurstelsel. Voor het Fonds is de pilot, meer dan een experiment, een beweging naar gelijkwaardige, vertrouwensvolle samenwerking.
Het principe van participatief en trust-based financieren en onze aanpak is in volledige samenspraak met het Ministerie van OCW.
